گپی درباره نوجوانی و مهارت‎های ضروری این دوره سنی

ما غیر از ریاضی و تاریخ و زبان انگلیسی چه چیزهای دیگری باید بلد باشیم؟ این چیزها را کجا، کی و از چه کسی باید یاد بگیریم؟ مهمانان این هفته دورهمی جوانه، جمعی از اعضای یک گروه روباتیک، پیشنهاد کردند درباره مهارت‎های اجتماعی حرف بزنیم چون معتقد بودند در دوران نوجوانی، یادگیری یک‎سری مهارت ضروری است ولی نه کسی بهشان آموزش می‎دهد و نه فرصت و شرایطش فراهم می‎شود. «بهاره احمدیان»، «فاطمه اکبری»، «آیریانا نوشاد» و «یاس هادیون»، دوستان ۱۶ساله ما، مسئله نوجوانی‎ها و توانمندی‎های اجتماعی را بررسی کردند. این شما و این نتیجه جلسه جذاب ما با حضور افتخاریِ «کشک»، روبات جنگنده!

آداب معاشرت

آیریانا بحث را با انتقاد از خودش و هم‎سن‎هایش شروع می‎کند: «ما مهارت‎های اجتماعی را بلد نیستیم؛ من درباره آداب معاشرت و ارتباط برقرارکردن، چیزهایی خوانده‎‎ام و از دیگران هم پرسیده‎ام ولی وقتی می‎بینم هم‏کلاسی‎هایم توی این چیزها لنگ می‎زنند، فکر می‎کنم خودم هم حتما رفتارهای اشتباهی دارم؛ مخصوصا درارتباط با بزرگ ترها که سخت‎تر است چون هم باید مودب و رسمی باشی و هم موضوعی برای گفتن داشته‎باشی نه این‎که بنشینی هی ازت سوال کنند و هی فقط جواب بدهی «خوبه»! مهارت دیگری که باید بلد باشیم، انتقادپذیری است. بعضی وقت‎ها که اختلاف‎نظری پیش می‎آید، می‎شنوم که دوستانم به هم می‎گویند فلان موضوع، غیرقابل بحث است و حتی حاضر نیستند به حرف همدیگر گوش کنند. به‎نظر من بخش عمده این چیزها باید در مدرسه آموزش داده‎شود چون خیلی از بچه‎ها مثل خودم تک‎فرزندند و تا قبل از مدرسه، تجربه زیادی در ارتباط ندارند. همچنین بعضی از بچه‎ها اجازه ندارند غیر از مدرسه، جای دیگری بروند و مدرسه تنها جایی است که می‎توانند در آن با دیگران ارتباط برقرار کنند. مدرسه لازم است برای آموزش مهارت‎های اجتماعی، کلاس اجباری بگذارد».
مسائل مالی
فاطمه، معتقد است مهارت‎های اجتماعی باید آموزش داده‎شوند اما نه به‎عنوان درس چون شکل تکلیف و اجبار می‎گیرد و فایده‎ای ندارد: «ما در این سال‎های نوجوانی، باید خودمان را برای ورود به جامعه آماده کنیم. من هم فکر می‎کنم مدرسه باید به ما در این آمادگی کمک کند چون اسمِ کاری که می‎کند، آموزش و «پرورش» است اما نه درقالب درس و کتاب؛ شاید بشود مثلا کارگاه آموزشی برگزار کرد. یکی از مهارت‎هایی که کمبودش را خیلی حس می‎کنیم، برخورد با پول است؛ ما نمی‎دانیم پول دقیقا چطور به دست می‎آید، چطور می‎شود نگهش داشت و چطور باید گلیم خودمان را از آب بیرون بکشیم. ما با این چیزها مواجه نمی‎شویم تا وقتی که به دانشگاه می‎رویم و آن‎وقت نمی‎دانیم باید چه کار کنیم. همه‎چیز را از درس توقع داریم، فکر می‎کنیم کسی که همیشه شاگرد اول بوده و در دانشگاه خوبی درس خوانده‎است، بعد از تمام شدن درسش باید برایش فرش قرمز پهن کنند و فوری استخدام شود. خلاقیت، نوآوری و کارآفرینی را کسی به ما یاد نمی‎دهد».
تفکر و اعتماد به‎نفس
بهاره با آیریانا درباره بی‎مهارتی نوجوان‎ها موافق است و گلایه‎های زیادی از مدرسه دارد: «ما هفت، هشت ساعت در روز در مدرسه هستیم؛ خیلی‎های‎مان وقتی به خانه می‎رویم، کسی نیست چون پدرومادرهای‎مان شاغل‎اند و طبیعی است که آداب معاشرت و رفتارهای درست را بلد نباشیم. برای مدرسه، فقط درس مهم است و حتی زمانی را اختصاص نمی‎دهد که بچه‎ها با هم وقت بگذرانند و درباره موضوعاتی غیر از درس حرف بزنند. زنگ تفریح هم همه دارند تکلیف ساعت بعد را می‎نویسند. اگر هم بگویی همه‎اش باید درس بخوانیم، جواب می‎دهند پس زنگ تفکر را برای چی گذاشته‎ایم؟ زنگ تفکر، اصلا معلم نداریم. معاون مدرسه می‎آید سر کلاس که بچه‎ها شلوغ نکنند یا وقتش را به درس دیگری می‎دهند. یا مثلا درس انشا؛ یک چهارچوب تعیین می‎کنند و همه باید طبق آن بنویسند. کاری ندارم که نوشتن، فرمول ندارد. ما حتی اگر انشا نوشتن را هم یاد بگیریم، موقع خواندنش دست‎مان می‎لرزد. برای خود من سخت است در کلاسی که همه‎شان دوست‎هایم هستند، کنفرانس بدهم. کافی نیست که فقط درس‎ها را یادبگیریم و به امتحان فکر کنیم».
مراقبت از خود
یاس هم مثل بقیه، یادگرفتن مهارت‎های اجتماعی را لازمه ورود موفق به دنیای بزرگ سالی می‎داند و توضیح می‎دهد: «یکی از مهم‎ترین چیزهایی که در مدرسه یاد نمی‎گیریم، این است که چطور مراقب سلامتی خودمان باشیم. در مدرسه یک زنگ ورزش داریم که بیشتر وقت‎ها ساعتش را به درس‎های دیگر می‎دهند. فرصت دیگری هم که برای تحرک نداریم. روزی هفت، هشت ساعت پشت میزهای سفت چوبی می‎نشینیم و زنگ‎‎های تفریح هم یا دارند ما را از کلاس بیرون می‎کنند یا سعی می‎کنند ببرندمان توی کلاس. غیر از این‎ها، ما بلد نیستیم از پس خودمان بربیاییم. مثلا اگر دانشگاه شهر دیگری قبول شویم، حتی نمی‎توانیم خودمان را سیر کنیم. می‎دانم که در بعضی مدارس خارجی به بچه‎ها آشپزی یاد می‎دهند و به‎نظرم خیلی مهارت مهمی است».
نویسنده : الهه توانا| روزنامه نگار